©2018 by joannaosiejewicz. 

Szukaj

Kreatywny prawnik - jak myśleć nie ulegając uprzedzeniom?


Kreatywność to umiejętność aktywizowania się w twórczy sposób. Niekiedy łamiesz sobie głowę nad skomplikowanym problemem i zupełnie nie wiesz, od czego zacząć. Liczysz na błyskotliwy pomysł, przysłowiowe olśnienie. Jednak najlepsze pomysły rodzą się dzięki skupieniu i wytrwałości oraz praktycznej znajomości technik twórczego myślenia i pułapek, w jakie wciąga Cię Twój własny umysł.



Myślenie zbieżne i rozbieżne


Myślenie zbieżne oznacza zawężenie problemu, tak abyś znalazł jedyną właściwą odpowiedź. Myślenie rozbieżne jest jego przeciwieństwem: pociąga za sobą poszerzenie dociekania poprzez myślenie w kilku kierunkach jednocześnie, tak abyś znalazł więcej odpowiedzi (lub hipotez lub strategii, o których pisałam tutaj).


Przykład:


1. Pytanie zbieżne:


Który z poniższych materiałów jest powszechnie stosowany w produkcji cegieł?

(a) ochłodzona lawa

(b) glina

(c) ropa naftowa

(d) olej syntetyczny.


Prawidłowa odpowiedź: (b).


2. Pytanie rozbieżne:


W ciągu trzech minut wymyśl jak najwięcej zastosowań cegły.


Możliwe odpowiedzi: zbudowanie schodów lub chodnika; wyznaczenie granicy ogrodu; użycie jako krawężnika; użycie jako przycisku do papieru na biurku; przytrzymanie gazet przeznaczonych na makulaturę; wybijanie szyb sąsiadom; zrobienie kręgu wokół ogniska; przyciśnięcie brzegów namiotu; ukrycie tajnej wiadomości na kawałku papieru złożonym pod cegłą; rzucanie w przeciwnika w pojedynku zamiast strzelania z pistoletu; blokowanie koła samochodu, aby samochód się nie stoczył ; umieszczenie w bagażniku samochodu z napędem na tylne koła, dla uzyskania lepszej przyczepności na śniegu; obciążenie zwłok przed wrzuceniem ich do jeziora; ........


Im więcej wymyśliłeś zastosowań, tym bardziej nieskrępowane jest twoje myślenie rozbieżne. Jeśli znalazłeś tylko kilka zastosowań, nie zniechęcaj się. To wina systemu edukacji, nie Twoja. Edukacja prawie wyłącznie uczy myślenia zbieżnego, w dużej mierze pomijając myślenie rozbieżne. Możliwe że widząc pytanie rozbieżne zapytałeś: "Czy wolno mi tak myśleć? Czy nie lepiej znać jedną właściwą odpowiedź?" Odpowiedzi brzmią "tak" (możesz tak myśleć) i nie (znajomość jednej właściwej odpowiedzi nie jest lepsza).

Już wiesz, jak myśleć w sposób zbieżny, bo nauczyły Cię tego studia prawnicze. Na każde pytanie egzaminacyjne wielokrotnego wyboru można odpowiedzieć tylko w efekcie myślenia zbieżnego. Aby zdobyć podstawową i niezbędną wiedzę prawniczą, musiałeś nauczyć się poprawnych odpowiedzi (np. umowa to stan faktyczny polegający na złożeniu dwóch lub więcej zgodnych oświadczeń woli zmierzających do powstania, uchylenia lub zmiany uprawnień i obowiązków podmiotów składających te oświadczenia woli) i oddzielić to, co jest poprawne od tego, co nie jest (np. naruszenie umowy nie jest czynem niedozwolonym ). Ale gdyby edukacja miała się tu zatrzymać, byłaby niepełna. Profesjonalista w końcu zaczyna myśleć rozbieżnie - to nieuniknione.


Generowanie opcji to myślenie rozbieżne. Zaczynasz w jednym miejscu (problem) i odchodzisz w wielu kierunkach jednocześnie. Kiedy prawnicy rozwiązują problemy w realnym świecie, najpierw myślą rozbieżnie o wielu możliwościach. Następnie dopiero zaczynają myśleć zbieżnie, aby wyeliminować opcje niepraktyczne, niepoparte przez prawo lub fakty. Ocena opcji to myślenie zbieżne. Skuteczni profesjonaliści myślą więc zarówno rozbieżnie i jak i zbieżnie.


Zauważ, że możliwość myślenia w sposób rozbieżny może wprowadzić element zabawy w profesjonalną pracę. Wszystkie badania nad kreatywnością pokazują, że w praktycznie każdym zawodzie, najlepsi profesjonaliści nie są w stanie oddzielić zabawy od pracy. Praca jest dla nich rodzajem zabawy (tak jak dla mnie pisanie tego bloga).


Kreatywność nie jest wrodzoną i tajemniczą cechą osobowości, właściwą tylko artystom. I nie jest to cecha typu "wszystko albo nic", którą masz albo której nie masz. Badania empiryczne wielokrotnie pokazały, że większość ludzi jest kreatywna, chociaż niektórzy ludzie są znacznie bardziej kreatywni niż inni. Malowanie fresków w Kaplicy Sykstyńskiej niewątpliwie wymagało kreatywności. Jednak kreatywności wymaga również upieczenie niebiańskiej szarlotki.


Kreatywność nie jest też szczególnie skorelowana z sukcesem akademickim. Studenci otrzymujący słabe oceny na przestrzeni studiów, niekiedy wyrastają na kreatywnych prawników. A inni studenci, zdobywający wysokie oceny, okazują się naturalnie mniej kreatywni i muszą ciężko pracować nad kształtowaniem własnego procesu twórczego.



Unikanie uprzedzeń poznawczych


Uprzedzenie poznawcze to wzorzec myślenia, który powoduje, że możesz rozumować nierealistycznie.


#1 Uprzedzenia anegdotyczne


Ileż to razy sprawdziłeś coś bardzo dokładnie, porównałeś opcje, osobiście oszacowałeś koszty i ryzyko i już już prawie podjąłeś decyzję o wyborze jednej z opcji, gdy w ostatniej chwili spytawszy kogoś kontrolnie o zdanie usłyszałeś niepochlebną opinię o tym, co na podstawie empirycznych badań uznałeś za najlepsze. Byłeś zaskoczony tą niepochlebną opinią, ponieważ wszystko dokładnie sprawdziłeś i to co ustaliłeś, brzmiało naprawdę nieźle. A jednak… w ostatniej chwili pod wpływem cudzej opinii zmieniłeś opcję. Co więcej, gdyby ktoś Cię spytał, dlaczego to zrobiłeś, czy miałeś jakiś szczególny powód, aby ufać opinii drugiej osoby (nie, niezbyt dobrze tę osobę znałeś); czy zmieniłeś zdanie, ponieważ cudza opinia odnosiła się do czegoś, czego nie wychwyciłeś przy swojej ocenie (nie, opierała się wyłącznie na jednym czynniku, który już uwzględniłeś w swojej ocenie) – okazałoby się, że wszystkie swoje badania zepchnąłeś w kąt na podstawie jednej opinii osoby, której nawet zbyt dobrze nie znałeś.


Działałeś w oparciu o fałszywe przypuszczenie, że dowody anegdotyczne podważają dowody empiryczne. Dowód anegdotyczny stanowiła opinia, co do której nie wiedziałeś, czy jest wiarygodna. Dowody empiryczne zebrałeś sam i były one całkiem obszerne. Dziwne, prawda? Jednak ludzie często tak postępują, ponieważ dowody empiryczne wydają się chłodne i odległe, podczas gdy dowody anegdotyczne są bardziej bezpośrednie i żywe, mimo że często nierzetelne.


#2 Uprzedzenia o aktualności informacji


Innym złudzeniem poznawczym jest fałszywe założenie, że najnowsze informacje, które otrzymujemy (lub pierwsze, które otrzymaliśmy) są ważniejsze, niż inne informacje. Ludzie są często przekonani tym, kiedy otrzymują informacje, mimo że jakość informacji nie ma związku z czasem ich otrzymania.


Ile razy słyszałeś” „pierwsza myśl jest najlepsza”? Ile razy pomyślałeś „akurat będąc tam otrzymałem tę informację”?


#3 Uprzedzenia o dostępności


Chodzi tu o skłonność do oceny prawdopodobieństwa zdarzenia na podstawie łatwości, z jaką przychodzą na myśl odpowiednie przykłady. To część powodu, dla którego odrzuciłeś własne dowody empiryczne po tym, jak ktoś powiedział Ci anegdotę.


Załóżmy, że w zeszłym miesiącu sędzia X zasądził od jednego z Twoich klientów odszkodowanie w pełnej żądanej wysokości. Jutro reprezentujesz innego klienta w sporze o odszkodowanie przed tym samym sędzią. Czujesz już, jaki będzie wyrok. Ale czy słusznie? Co tak naprawdę wiesz? Załóżmy, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy sędzia X orzekał w 100 tego typu sprawach. Z tych danych znasz tylko jeden procent – to Twój klient z zeszłego miesiąca. Możliwe, że sędzia X zasądził również w pozostałych 99 sprawach powództwo w pełnej wysokości. Możliwe też, że Twój klient z zeszłego miesiąca był jedynym pozwanym dotkniętym maksymalnym orzeczeniem, i że sędzia X był wyjątkowo łagodny dla każdego z pozostałych 99 pozwanych. Jeśli to prawda, tak mierzona szansa na niekorzystny wyrok wynosi tylko 1% - nie 100 %.


Nic więc nie wiesz. Wiesz tylko o tym, czego doświadczyłeś w zeszłym miesiącu. Nie daj się więc zwieść iluzji o dostępności odpowiedzi. Jeden dostępny przykład skłonił cię do dalszych założeń. Założyłeś, że jest on reprezentatywny dla całości.


Aby uniknąć błędu dostępności, nie daj się zwieść pojedynczym doświadczeniom. Dowiedz się, jak sędzia X orzeka w podobnych sprawach – dopiero wtedy będziesz mógł oszacować, czy istnieje wzorzec jego postępowania.


Dostępność może nawet spowodować, że przestaniesz ufać sam sobie. Może na Ciebie wpływać "ostatnie złe doświadczenie". Dla przykładu, setki razy bez problemu sporządzałeś proste umowy. Ale jeśli akurat wczoraj przy takiej prostej umowie popełniłeś istotny błąd, możesz bać się sporządzić kolejną umowę. Dlaczego jednak to jedyne, wczorajsze zdarzenie miało na Ciebie tak duży wpływ? Przecież to tylko jedno zdarzenie wśród dziesiątek podobnych mu zdarzeń? Otóż dlatego, jest najnowsze - a przez to najbardziej dostępne.



#4 Kotwice


Kotwica prowadzi Cię do określonego pomysłu dlatego, że ten pomysł jest już obecny w Twoim umyśle. Zakotwiczenie jest skrótem w myśleniu. Korzystając z niego nie bierzesz pod uwagę wielu opcji, lecz stanowczo trzymasz się jednego pomysłu.


Zakotwiczenie może również nastąpić po tym, jak rozważyłeś kilka możliwości i wybrałeś jedną opcję po dokładnym przemyśleniu. Ale jeśli nie dopuszczasz już myśli, że może ona być błędna, jesteś w niej zakotwiczony.


Zakotwiczony umysł nie jest wolnym umysłem i nie jest w stanie skutecznie i efektywnie badać możliwości.


#5 Potwierdzenia


Uprzedzenie potwierdzające powoduje, że skupiasz się na informacjach, które potwierdzają Twoje uprzedzenia, jednocześnie ignorując informacje, które rzucają im wyzwanie. Tworzy się pętla.


Przykład:


Przy pierwszym spotkaniu Twój klient przekonał Cię, że nie jest winny przestępstwa. Jego opowieść jest całkowicie przekonująca, a świadkowie przeciw niemu są z niewiarygodni. Wiesz, że żaden sędzia nigdy by im nie uwierzył.


Masz teraz w głowie uprzedzenie, że Twój klient jest niewinny. Możesz chcieć je potwierdzać odrzucając dowody, które mogą rzucić mu wyzwanie.


Jednak przyszłość może się ułożyć bardzo różnie. Prokurator może nie wykorzystać zeznań świadków, wiedząc że są kłamcami. Za to może mieć dowody, o których istnieniu nie wiesz - np. mail Twojego klienta przyznającego się przyjacielowi do popełnienia przestępstwa. Jeśli szukasz tylko informacji potwierdzających Twoje uprzedzenie o niewinności klienta, możesz dowiedzieć się o tym mailu po raz pierwszy, gdy będzie za późno, aby cokolwiek z tym zrobić.


Sposób na ograniczenie uprzedzeń potwierdzających to odczekanie przed sformułowaniem opinii. Baw się podważaniem własnych opinii i potwierdzaniem ich - to dobry sposób na ich weryfikację.


#6 Satysfakcja z poszukiwań


Wyjaśnienie, na które wpadłeś, może nie być ani właściwe ani najlepsze. To tylko pierwsza znaleziona opcja. Jeśli zaprzestaniesz poszukiwania, ponieważ uważasz, że już znalazłeś wyjaśnienie, nie dowiesz się o innych wyjaśnieniach, ponieważ Twój umysł zamknie się.


#7 Złudzenie pewności


Złudzenia pewności często infekują profesjonalistów świadomych własnej wiedzy. Wielu ekspertów śmiało diagnozuje teraźniejszość i prognozuje przyszłość - i okazuje się, że robi to błędnie. Jednak prognozy ekspertów giełdowych częściej są błędne, niż prawidłowe.

Większość kierowców uważa, że ​​mają ponadprzeciętne umiejętności jazdy, a to jest przecież matematycznie niemożliwe.


Złudzenie pewności może Cię doprowadzić do myślenia, że coś wiesz, podczas gdy w rzeczywistości tylko zgadujesz. Z powodu złudzenia nie zdajesz sobie sprawy, że zgadujesz - i tu pojawia się błąd.


Źródła:

Joseph W. Rand, Understanding Why Good Lawyers Go Bad: Using Case Studies in Teaching Cognitive Bias in Legal Decision-Making, 9 Clinical L. Rev. 731, 751-752 (2003).

Stefan Krieger, Richard Neumann, Essential Lawyering Skills, Wolters Kluwer (2015).

Ian Weinstein, Don't Believe Everything You Think: Cognitive Bias in Legal Decision-Making, 9 Clinical L. Rev. 793 (2003)