©2018 by joannaosiejewicz. 

Szukaj

Jak zbudować mocarną chronologię zdarzeń?


W każdej sprawie budujesz chronologię zdarzeń, która następnie pojawia się w Twoich pismach, notatkach, wypowiedziach i w Twojej pamięci. W prostych sprawach jest to wystarczające, ale w trudniejszych sprawach zarówno Twoja pamięć, jak i biurko zazwyczaj są zaśmiecone rozproszonymi informacjami, dokumentami i notatkami. To może przytłaczać. Bywa jeszcze gorzej, gdy prowadzisz wiele spraw.



Koncentrując się na chronologicznym porządku faktów, a nie na powiązaniu faktów z ogólnymi elementami prawnymi, zyskasz korzyści, których nie zapewnia podejście paradygmatyczne. W modelu chronologicznym chodzi o lokalizowanie konkretnych faktów w kontekście otaczających je sytuacji. Fakt, który sam w sobie nie wydaje się ważny, może mieć duże znaczenie, gdy jest postrzegany w kolejności chronologicznej. Fakt może być także różnie interpretowany w zależności od jego pozycji w konkretnym kontekście. Na przykład w sprawie Bartosza, który odniósł obrażenia w wypadku samochodowym i przez prawie dwa lata nie domagał się zadośćuczynienia od ubezpieczyciela, fakt późniego zgłoszenia roszczenia może wskazywać, że problem zadośćuczynienia nie był znaczący lub że Bartosz zaniedbał próbę zaradzenia temu problemowi. Niemniej jednak, postrzegając ten fakt w kontekście sytuacji, w której Bartosz „odbił się od ściany” próbując rozmawiać z botem na linii telefonicznej ubezpieczyciela, Bartosz zyskuje rozsądne, jeśli nie całkowicie przekonujące wyjaśnienie swojego zaniechania.


Model chronologiczny pomaga nam również w ocenie wewnętrznej spójności różnych opisów „tego, co naprawdę się wydarzyło”. Jednym z czynników, których wszyscy używamy do oceny wiarygodności relacji świadka, jest stopień, w jakim przestrzega on naszych mentalnych scenariuszy dotyczących tego, co powinno się wydarzyć w konkretnej sytuacji. Na przykład w sprawie karnej na niekorzyść skarżącego będzie świadczyło to, że kontynuował zabawę na imprezie po rzekomym incydencie, nie wspomniał o nim nikomu przez dwa dni a na policję poszedł dopiero tydzień później. Zgodnie ze schematami, przyjętymi przez większości ludzi, ofiara nie zachowuje się w ten sposób po napaści. Model chronologiczny pomaga nam porównać sekwencję zdarzeń przedstawianych przez różnych świadków z naszymi skryptami dla sekwencji takich zdarzeń.


Podejście chronologiczne umożliwia również prawnikom wypełnianie luk w informacjach przekazywanych im przez klientów. Kiedy ktoś opowiada nam, co wydarzyło się w konkretnej sytuacji, naturalnie zadajemy pytania, takie jak: „Co się stało później?” lub „Co zrobiłeś, aby spowodować tę reakcję?” lub „Dlaczego ona tak postąpiła?” Nieustannie poszukujemy przyczyn i efektów, aby zrozumieć sens całej relacji. Przeglądając fakty w kolejności chronologicznej, można zidentyfikować brakujące elementy. A potem, rozważając skrypty dla danego typu zdarzenia i zadając pytanie „Co powinno się stać, jeśli ta relacja jest poprawna?” możesz opracować obszary do przyszłego badania faktów. Jest to bardzo dobry sposób na systematyczne przygotowywanie do zaprezentowania np. w sądzie lub podczas negocjacji Twojej koncepcji tego, co faktycznie się wydarzyło.



Tabela dla modelu chronologicznego wygląda następująco:



W kolumnie „data / czas” umieszczasz datę i ewentualnie czas zdarzenia. Niekiedy potrzebny jest Ci jedynie dzień, a nawet miesiąc, w którym wystąpiło zdarzenie. Ale w innych przypadkach dokładna godzina, a nawet minuta mogą być znaczące. Na przykład ramy czasowe sporu wynikającego z naruszenia umowy między stronami, które przez wiele lat prowadziły współpracę gospodarczą, będą prawdopodobnie bardzo różne od tych, które dotyczą wypadku samochodowego, w którym ruch pojazdów zarówno bezpośrednio przed, jak i po wypadku może być istotny co do minut i sekund.


Jeśli chodzi o epizod, od którego należy rozpocząć linię czasu, zazwyczaj wypada on wcześnie, niż zwykło się zakładać. Punktem wyjścia dla naruszenia umowy nie jest jedynie wykonanie umowy lub nawet negocjacje prowadzące do jej wykonania. Wcześniejsze transakcje stron mogą być bardzo istotne dla zrozumienia warunków spornej umowy lub przewidywanych metod wykonania umowy. Podobnie data początkowa w przypadku błędu w sztuce lekarskiej nie może określać pierwszej wizyty powoda u lekarza, ale może dotyczyć pierwszych objawów choroby lub leczenia podobnego schorzenia. Po opracowaniu wstępnej chronologii zadaj sobie pytanie, czy przed pierwszą datą mogło się wydarzyć cokolwiek, co choćby pośrednio może być istotne dla sprawy. Innymi słowy, co doprowadziło do tego punktu? Biorąc pod uwagę skrypty dotyczące podobnych sytuacji, co mogło (lub powinno) poprzedzić ten pierwszy chronologicznie wpis? Co mogło spowodować to pierwsze zdarzenie, które zidentyfikowałeś?


Podobnie, nie należy kończyć chronologii w dniu spornego wydarzenia lub wkrótce po nim. W przypadku wypadku samochodowego wysiłki powoda po kolizji zmierzające do uzyskania opieki medycznej mogą być bardzo istotne dla kwestii odszkodowania. Kiedy dojdziesz do końca chronologii, zadaj sobie pytanie, co mogło (lub powinno) wydarzyć się po tym punkcie. Jaki wpływ może mieć ostatni odcinek na łańcuch zdarzeń?


Niekiedy możesz mieć trudności z określeniem dokładnej daty lub godziny zdarzenia. Twój klient lub świadek zdarzenia mogą narzekać, że nie mogą sobie przypomnieć zdarzenia, że nie byli go w stanie zapamiętać, lub że ich wspomnienia nie są zbyt dokładne. Ponieważ celem chronologii jest ukazanie sekwencji przyczyn i skutków, ten brak informacji może być dość znaczący. Dlatego w kolumnie „braki” wskaż daty i godziny, które chcesz dokładniej przypisać podczas dochodzenia w sprawie. Możesz chcieć sondować problem dokładniej w rozmowie z Twoim klientem, zidentyfikować innego świadka zdarzenia lub poszukać dokumentów (np. dziennika pokładowego, billingu telefonicznego lub raportu medycznego), aby określić czas.



Druga kolumna tabeli wymaga zidentyfikowania każdego istotnego zdarzenia w sprawie. W każdej sprawie jest wiele zdarzeń, a twoja chronologia będzie bezużyteczna, jeśli spróbujesz uwzględnić każde z nich. Nie mogą mieć wpływu na spór każda rozmowa telefoniczna, każde pismo i każda rozmowa między stronami. Jeśli jesteś początkującym praktykiem, powinieneś być bardzo czujny, aby nie ignorować istotnych zdarzeń. Ale starając się wybrać odpowiednie zdarzenia, skup się na „centralnej akcji” w sprawie, czyli kluczowym zdarzeniu, na którym opiera się sprawa: naruszeniu umowy, opublikowaniu pomówienia, wprowadzeniu w błąd sprzedającego lub napaści na poszkodowanego. Następnie rozważ, czy określone zdarzenie jest częścią łańcucha przyczynowo - skutkowego prowadzącego do lub wynikającego z tej centralnej akcji. W trakcie pracy może się okazać, że „centralna akcja” nie jest już tą, którą pierwotnie zidentyfikowałeś. Następnie skoryguj chronologię, aby dołączyć dodatkowe elementy istotne dla nowo odkrytego kluczowego zdarzenia. Rozważ elementy będące przyczynami „centralnej akcji”. Staraj się jednak nie ograniczać swojego myślenia do paradygmatycznych pojęć prawnych dotyczących sprawy. Skoncentruj się na zdrowym rozsądku, na tym jak powinna wyglądać sytuacja taka jak Twoja, a nie tylko na tym, jak doktryna prawna ją postrzega.


W tej kolumnie uwzględnij także pozycję zdarzenia, jego uczestników oraz ich stan fizyczny i psychiczny. Aby podejście chronologiczne było pomocne w określeniu sekwencji przyczyn i skutków, ważne jest, aby zidentyfikować nie tylko działanie, które wydarzyło się w określonym dniu, ale także miejsce zdarzenia, kto był przy nim obecny i jak się czuł. Na przykład w odniesieniu do wypadku samochodowego, kwestie oświetlenia, drogi i warunków pogodowych oraz stan fizyczny i psychiczny kierowców są ściśle związane z przyczyną i skutkiem zderzenia. Wykluczenie faktów otaczających każde zdarzenie może zniweczyć cel chronologii. Rozważ każdy epizod postrzegając go jak scenę w komedii sytuacyjnej.



W trzeciej kolumnie tabeli podaj źródło faktów dotyczących epizodu: twój klient, świadek, korespondencja, inny dokument, odpowiedź uzyskana na skutek zapytania, odkrycie, przyznanie faktu. Wiarygodność faktu zależy w dużej mierze od jego źródła. Podobnie jak w przypadku tabeli dotyczącej elementów prawnych, identyfikacja źródeł faktów pomaga w późniejszej ocenie ich wiarygodności i w ustaleniu, na których faktach można się oprzeć przy prezentowaniu sprawy.



Czwarta kolumna tabeli wskazuje konieczność uzupełnienia braków i kwestii związanych ze spójnością wewnętrzną. Po przygotowaniu chronologii przejrzyj każdy epizod i zadaj sobie trzy pytania:

1. Jakie inne szczegóły muszę wiedzieć o każdym epizodzie, aby mieć gotową scenę?

2. Zgodnie z naszymi skryptami dla tego rodzaju sekwencji zdarzeń, co jeszcze mogło lub powinno się zdarzyć przed lub po tym konkretnym epizodzie?

3. Zgodnie z naszymi skryptami dla tego rodzaju sekwencji zdarzeń, czy każdy epizod w chronologii jest zgodny z innymi epizodami?


Odpowiedź na pierwsze pytanie pomoże ci stworzyć wiarygodną sprawę. Rozważ jednak, jakie dodatkowe informacje są potrzebne do scen, postaci i charakteru ich działań, aby nadać pełny kontekst zdarzeniu.


Odpowiedź na drugie pytanie pomaga wypełnić luki w chronologii. Załóżmy na przykład, że reprezentujesz klienta, który domaga się odszkodowania z powodu złego stanu nowo zakupionego samochodu. W naszym skrypcie takiej transakcji spodziewamy się, że klient złoży skargę u dealera natychmiast po zepsuciu się samochodu lub przynajmniej podjęciu kroków w celu jego naprawienia. Jeśli nie uzyskałeś tych informacji w pierwszym wywiadzie, z pewnością będziesz chciał przeprowadzić wywiad uzupełniający, aby upewnić się, że masz pełną sekwencję wydarzeń. Odpowiadając na drugie pytanie pamiętaj jednak, że ludzie posługują się różnymi skryptami w zależności od ich kultury, grupy społecznej i wcześniejszych doświadczeń.


Odpowiedź na trzecie pytanie pomoże Ci sprawdzić wewnętrzną spójność sprawy. Jeśli na przykład klient zwlekał miesiącami ze zgłoszeniem problemu dealerowi a w tym czasie zafundował sobie wycieczkę po Polsce, mimo że powinien był spodziewać się problemów z samochodem, będzie Ci trudno uwiarygodnić jego roszczenie. Oceniając wewnętrzną spójność chronologii w Twojej sprawie, musisz rozważyć inne fakty, niż informacje pochodzące od Twojego klienta lub przyjaznego świadka.


Pamiętaj, że celem chronologii jest uporządkowanie faktów w sekwencji, tak abyś mógł spróbować odkryć przyczynę i skutek poszczególnych wydarzeń. Ignorowanie niekorzystnych źródeł i faktów nie pomoże Ci w tym procesie.


Podejście chronologiczne pomoże Ci zidentyfikować luki faktyczne oraz luki czasowe dotyczące ważnych dat. Jeśli chodzi o same epizody, podejście chronologiczne pomoże Ci odkryciu luk w scenach, postaciach i charakterze ich działań.




Zobacz także:

Daj mi prawo, a dam tobie fakty. Jak organizować fakty w oparciu o przepisy prawa?

"Co się zdarzyło naprawdę", czyli o największym nieporozumieniu w badaniu faktów


Źródła:

W. Lance Bennett , Martha S. Feldman, Reconstructing reality in the Courtroom: Justice and Judgment in American Culture, Quid Pro, LLC; Second Edition edition (March 19, 2014)

David A. Binder & Paul Bergman, Fact Investigation: From Hypothesis to Proof 11, 44-56 (1984)

Richard K. Sherwin, Law Frames: Historical Truth and Narrative Necessity in a Criminal Case, L. Rev. 39, 50-51.

Nancy Pennington, Reid Hastie, A Cognitive Theory of Juror Decision Making: The Story Model, 13 Cardozo L. Rev. 519 (1991 - 1992).

Reid Hastie, The Role of "Stories" in Civil Jury Judgments, University of Michigan Journal of Law Reform 32/ 1999, p. 227-239.

Sean D. O'Brien, Death Penalty Stories: Lessors in Life-Saving Narratives, 71 IJMKC L. Rev. 831 (2009).