©2018 by joannaosiejewicz. 

Szukaj

Gdy tłumacz przysięgły zarabia na rynku wewnętrznym UE, to jak on to robi?

Aktualizacja: 17 lut 2019


W realiach Unii Europejskiej język jest nie tylko przedmiotem dziedzictwa kulturowego, ale także przedmiotem i instrumentem działalności gospodarczej. Umiejętność porozumiewania się w więcej niż jednym języku przynosi korzyści indywidualnie i zbiorowo: pobudza kreatywność, pomaga przełamać kulturowe stereotypy i wyjść poza tradycyjny sposób myślenia. Jednym słowem wielojęzyczność ma ogromne znaczenie gospodarcze. Promuje też mobilność - osoby, które znają języki, chętniej wyjeżdżają za granicę, aby uczyć się lub pracować. To z kolei powoduje wzrost konkurencyjności na rynku wewnętrznym.


Uczestnicy rynku wewnętrznego UE używają języków obcych by kształtować swoją sytuację prawną w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych. Wymagania językowe stanowią wprawdzie pewne ograniczenie, ale akurat w UE gwarantują wolność korzystania z zasad, które są takie same dla wszystkich i pozwalają każdemu na równe dochodzenie swoich praw.


Każda działalność gospodarcza w innym państwie członkowskim UE, niezależnie od tego, czy wykonuje ją pracownik, freelancer czy przedsiębiorstwo, przeważnie wymaga załatwienia formalności administracyjnych przed organami krajowymi tego państwa. Sprawdźmy, kiedy będzie im potrzebny tłumacz przysięgły.




#1. Komunikacja z instytucjami UE


Każdy obywatel ma prawo do uczestnictwa w życiu demokratycznym UE. Instytucje UE są zobowiązane do zapewniania obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wyrażania opinii i publicznej wymiany poglądów we wszystkich dziedzinach działalności UE. Aby zwiększyć udział obywateli w życiu demokratycznym UE, UE musi zapewnić możliwość korzystania narzędzia jakim jest język. Aktywność obywateli wzrasta, jeśli mogą oni używać języka ojczystego lub przynajmniej oficjalnego języka kraju zamieszkania. Dlatego każdy obywatel UE może napisać do dowolnej instytucji lub organu UE w jednym z języków urzędowych państw członkowskich UE i otrzymać odpowiedź w tym samym języku.Jeśli instytucje UE kierują dokumenty do państwa członkowskiego lub osoby podlegającej jurysdykcji państwa członkowskiego, to sporządzają je w języku urzędowym tego państwa.


Akty prawne sporządza się w językach urzędowych UE. Dziennik Urzędowy UE jest publikowany w językach urzędowych. Języki urzędowe są równe, a wielojęzyczność w UE jest traktowana jako wartość.


Tłumacz przysięgły raczej nie bierze udziału w komunikacji z instytucjami UE. Akty prawodawcze UE są już przetłumaczone na języki urzędowe państw członkowskich. Rola tłumacza przysięgłego jest tutaj niewielka.


Przykład:

  • Urząd Publikacji Unii Europejskiej zapewnia za pośrednictwem portalu EUR-Lex dostęp do prawa UE w 24 językach urzędowych państw członkowskich. Ta usługa obejmuje dostęp online do Dziennika Urzędowego UE, traktatów, przepisów prawa zarówno obowiązujących jak i będących w przygotowaniu, orzecznictwa, a także odniesienia do innych źródeł informacji, takich jak rejestry instytucji, strony internetowe dotyczące prawodawstwa UE i państw członkowskich.

  • Jan Kowalski jest niezadowolony z działania urzędu miasta w jego miejscowości. Zwrócił się do tego urzędu o naprawienie sytuacji. Ponieważ to nie poskutkowało, pisze skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Skargę sporządza na formularzu w języku polskim pobranym ze strony Rzecznika. Odpowiedź otrzyma również w języku polskim.



Jeśli jednak musisz przetłumaczyć tekst zawierający terminologię unijną, pomogą Ci poniższe portale:

  • IATE (InterActive Terminology for Europe) to wielojęzyczna baza terminologiczna używana do tłumaczeń w instytucjach europejskich, zawierająca wyszukiwarkę fraz używanych we wszystkich obszarach działalności UE. Właściwe korzystanie z tej bazy danych wymaga znajomości języka docelowego na poziomie specjalistycznym, co sprawia, że ​​narzędzie to jest przydatne dla profesjonalnych tłumaczy.

  • Glosariusz Europejskiej Sieci Sądowniczej w sprawach cywilnych i handlowych, zawiera zwięzłe definicje wyrażeń używanych na podstronach, pomocne w zrozumieniu czytanej treści, ale niebędące wiążącymi definicjami prawnymi.

  • Wielojęzyczny tezaurus EUROVOC to zestaw porównawczy słownictwa z różnych dziedzin działalności UE, umożliwiający indeksowanie dokumentów w systemach dokumentacji instytucji UE.

  • Na stronach Trybunału Srawiedliwości UE znajdziesz wykaz wielojęzycznych rekordów terminologicznych z zakresu prawa migracyjnego i prawa rodzinnego.

  • Portal e-Sprawiedliwość zapewnia wielojęzyczne informacje z zakresu wymiaru sprawiedliwości w UE. Skierowany jest głównie do obywateli i przedsiębiorstw, ale także do prawników i sędziów. Informacje są dostępne we wszystkich oficjalnych językach UE (z wyjątkiem irlandzkiego).


#2. Tłumaczenie uwierzytelnione dokumentów


Państwa członkowskie muszą wzajemnie akceptować dokumenty wydane przez organy innego państwa członkowskiego służące podobnemu celowi. Co więcej, co do zasady powinny akceptować nieuwierzytelnione tłumaczenia takich dokumentów. Tłumaczeń uwierzytelnionych mogą wymagane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy przewidują to inne instrumenty UE lub gdy taki wymóg jest uzasadniony nadrzędnym celem wspierającym interes publiczny, w tym porządek publiczny i bezpieczeństwo. Prawo UE nie narusza prawa państw członkowskich do żądania tłumaczenia. Wprowadza jednak zakaz stosowania wymogów formalnych, który w znacznym stopniu ogranicza to uprawnienie.


Tutaj jest potrzebny tłumacz przysięgły, choć zakres dokumentów, które muszą być przez niego przetłumaczone jest ograniczony prawem UE. 



Przykład:

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że prawo do żądania tłumaczenia niektórych dokumentów nie narusza zasady swobodnego przepływu usług, jeżeli jest uzasadnione nadrzędnym interesem ogólnym i jest proporcjonalne. Trybunał orzekał w sprawie zgodności z postanowieniami Traktatu niemieckiego rozporządzenia wymagającego od zagranicznych pracodawców, zatrudniających pracowników w Niemczech, tłumaczenia niektórych dokumentów na język niemiecki. Rozporządzenie zobowiązywało również do przechowywania tych dokumentów w miejscu pracy przez cały okres pobytu pracowników. Trybunał przyznał, że obowiązek ten stanowi ograniczenie swobodnego świadczenia usług, ponieważ wiąże się z dodatkowymi wydatkami i dodatkowymi obciążeniami administracyjnymi i finansowymi dla przedsiębiorstw zagranicznych. Innymi słowy, przedsiębiorstwa te nie znajdują się na równej pozycji konkurencyjnej wobec przedsiębiorstw mających siedzibę w Niemczech. Jednakże, zdaniem Trybunału, obowiązek ten może być uzasadniony celem ogólnym, jakim jest ochrona socjalna pracowników, ponieważ umożliwia on właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego monitorowanie zgodności z odpowiednimi przepisami krajowymi. Ponieważ rozporządzenie wymagało tłumaczenia tylko kilku dokumentów i nie wiązało się ze znacznym finansowym lub administracyjnym obciążeniem dla pracodawcy, zdaniem Trybunału nie wykraczało ono poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ochrony socjalnej pracowników.


#3. Tłumaczenie sądowe


Dyrektywa w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym jest próbą rozszerzenia praw językowych związanych z wykonywaniem niektórych praw zawartych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Określa ona minimalne zobowiązania państw członkowskich w celu zapewnienia prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego, chronionego przez Kartę. Dyrektywa uznaje obecność wykwalifikowanych tłumaczy ustnych i pisemnych w postępowaniu karnym za ważny element sprawiedliwego procesu i ochrony praw podejrzanych. Każda rozprawa bez tłumacza dla oskarżonego, który nie zna języka postępowania karnego, stanowi oczywiste naruszenie prawa UE i prawa międzynarodowego.



Prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego przysługuje osobom, które nie rozumieją języka postępowania karnego. Prawo to musi być wykonywane od momentu, w którym dana osoba dowie się o podejrzeniu lub oskarżeniu o popełnienie przestępstwa do czasu zakończenia postępowania karnego, w tym postępowania skazującego i odwoławczego.


Tłumacz przysięgły jest tutaj niezbędny - co więcej, państwa członkowskie mają podjąć szczególne środki w celu zapewnienia jakości tłumaczeń ustnych, które mają polegać między innymi na ustanowieniu rejestru lub rejestrów niezależnych tłumaczy posiadających odpowiednie kwalifikacje. W Polsce listę tłumaczy przysięgłych prowadzi Minister Sprawiedliwości.


Przykład:

  • Jeżeli nie mówisz językiem, którym posługuje się policja lub inne organy ścigania, lub go nie rozumiesz, masz prawo do bezpłatnej pomocy tłumacza ustnego. Tłumacz ustny może Ci pomóc w rozmowie z adwokatem i musi zachować poufność tej rozmowy.

  • Masz prawo do tłumaczenia pisemnego przynajmniej stosownych części istotnych dokumentów, w tym wszelkich decyzji sądowych, na podstawie których Cię zatrzymano lub aresztowano, każdego zarzutu lub aktu oskarżenia oraz każdego wyroku. W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.

  • Masz prawo do tłumaczenia pisemnego europejskiego nakazu aresztowania w języku, który rozumiesz. W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.


#4. Uznawanie kwalifikacji zawodowych


Chociaż dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych nie wspomina o tłumaczeniu, państwa członkowskie UE powszechnie wymagają uwierzytelnionych tłumaczeń dokumentów. Jednak orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE ustanowiło granice swobody państw członkowskich. Państwa nie mogą żądać tłumaczenia uwierzytelnionego dokumentów, gdy wymóg ten jest nieproporcjonalny i nie może być uzasadniony nadrzędnymi interesami.


Przykład:

  • Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że obowiązek złożenia zaświadczenia o obywatelstwie i dostarczenia uwierzytelnionych tłumaczeń wszystkich dokumentów dotyczących wniosku o uznanie kwalifikacji nie może być uznany za konieczny lub uzasadniony nadrzędnymi przyczynami leżącymi w interesie publicznym.

Tłumaczenia można żądać tylko wtedy, gdy jest ono rzeczywiście niezbędne do rozpatrzenia wniosku. Tłumaczenia uwierzytelnione muszą ograniczać się do istotnych dokumentów dotyczących wyłącznie: kwalifikacji zawodowych; nabytych praw; informacji osobowych; doświadczenia zawodowego. Nie można wymagać uwierzytelnionego tłumaczenia standardowych dokumentów, takich jak dowody osobiste lub paszporty. Nie należy wymagać tłumaczenia w przypadku kwalifikacji zawodowych, których nazwa jest wyraźnie określona w dyrektywie. Co więcej, państwa członkowskie muszą zaakceptować tłumaczenia uwierzytelnione wydane w innym państwie członkowskim i nie mogą wymagać jedynie  tłumaczeń uwierzytelnionych sporządzonych przez krajowych tłumaczy przysięgłych.



W 2008 r. Komisja wydała zalecenie w sprawie Europejskich Ram Kwalifikacji, które są wspólnymi europejskimi ramami odniesienia łączącymi systemy kwalifikacji poszczególnych państw, działającymi jako narzędzie do tłumaczenia. Chodziło o uczynienie kwalifikacji bardziej czytelnymi i zrozumiałymi w systemach różnych państw w UE. Efekty kształcenia podzielono na różne poziomy, co ma ułatwić pracownikom opisanie ich kompetencji a pracodawcom - zinterpretowanie kwalifikacji kandydatów. Jest to przydatny program służący uproszczeniu europejskich narzędzi uznawania umiejętności i kwalifikacji.


Ramy te sa obecnie połączone z ESCO - wielojęzycznym systemem klasyfikacji obejmującym umiejętności, kompetencje, kwalifikacje i zawody. ESCO jest częścią strategii „Europa 2020”. W klasyfikacji ESCO określono i uszeregowano umiejętności, kompetencje, kwalifikacje i zawody istotne dla unijnego rynku pracy oraz kształcenia i szkolenia. Wspólna terminologia ma pomóc uczynić europejski rynek pracy bardziej skutecznym i zintegrowanym oraz umożliwić skuteczniejszą komunikację między światem pracy i edukacji.


Tutaj też jest potrzebny tłumacz przysięgły, choć zakres dokumentów, które musi przetłumaczyć jest ograniczony. Przy tłumaczeniu wkazane jest korzystanie z systemów klasyfikacji.





Osiejewicz J. (2018), Legal Communication and Translation Standards in the EU Internal Market, W: M. Dei, O. Rudenko (red.), Association Agreement : From Partnership to Cooperation : collective monograph, Hamilton : Accent Graphics Communications & Publishing, s. 9-13.

http://nier.ge/images/collective%20monograph.pdf

Osiejewicz J. (2015), Legal Education of Court Interpreters and Sworn Translators upon the Directive 2010/64/EU, „International Journal on New Trends in Education and Their Implications (IJONTE)”, T. 6, nr 1, s. 151-162.

http://www.ijonte.org/FileUpload/ks63207/File/19.osiejewicz.pdf

Directive 2006/123/EC of the European Parliament and of the Council of 12 December 2006 on services in the internal market, OJ L 376, 27.12.2006, p. 36–68.

Directive 2010/64/EU of the European Parliament and of the Council of 20 October 2010 on the right to interpretation and translation in criminal proceedings, OJ L 280, 26.10.2010, p. 1–7.

Directive 2013/55/EU of the European Parliament and of the Council of 20 November 2013 amending Directive 2005/36/EC on the recognition of professional qualifications and Regulation (EU) No 1024/2012 on administrative cooperation through the Internal Market Information System ( ‘the IMI Regulation’ ) Text with EEA relevance, OJ L 354, 28.12.2013, p. 132–170.

Recommendation of the European Parliament and of the Council of 23 April 2008 on the establishment of the European Qualifications Framework for lifelong learning (Text with EEA relevance), OJ C 111, 6.5.2008, p. 1–7.

Proposal for a COUNCIL RECOMMENDATION on the European Qualifications Framework for lifelong learning and repealing the Recommendation of the European Parliament and of the Council of 23 April 2008 on the establishment of the European Qualifications Framework for lifelong learning. COM/2016/0383 final - 2016/0180 (NLE)