©2018 by joannaosiejewicz. 

Szukaj

Daj mi prawo, a dam tobie fakty. Jak organizować fakty w oparciu o przepisy prawa?


Prawnicy mogą korzystać z kilku modeli organizowania faktów. Jeden z nich koncentruje się na przepisach prawa i wymaga paradygmatycznego sposobu myślenia. W przepisach prawa i orzecznictwie prawnicy odnajdują ogólne twierdzenia, które muszą następnie zastosować do faktów danej sprawy. Fakty są istotne tylko o tyle, o ile popierają roszczenie lub obronę.



Proces organizowania faktów w kontekście przepisów prawa ma trzy etapy:


#1

Po pierwsze, zidentyfikuj elementy prawne roszczenia lub obrony. Elementy te określają, jakie fakty powód musi udowodnić, aby uprawdopodobnić roszczenie (lub jakie fakty pozwany musi wskazać, aby udowodnić bezzasadność roszczenia powoda).


Wymagane elementy ustalisz uważnie czytając i interpretując odpowiednie przepisy prawa i orzecznictwo. Na przykład, w przypadku roszczenia odszkodowawczego wynikającego z czynu zabronionego, przesłankami odpowiedzialności są: 1) zaistnienie szkody; 2) wina; 3) istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zawinionym działaniem bądźzaniechaniem w działaniu sprawcy czynu zabronionego, a powstałym skutkiem w postaci szkody.


#2

Po zidentyfikowaniu odpowiednich elementów przekształć je w twierdzenia o faktach. Innymi słowy, musisz wyrazić każdy element prawny w kontekście faktów sprawy.

- Przepisy prawa i orzecznictwo dostarczają informacji o tym, co należy udowodnić.

- Twierdzenia o faktach określają, jakie dowody musi przedstawić powód lub prokurator w celu ustalenia tego elementu. Pomagają również pełnomocnikowi pozwanego określić te elementy, które należy przyznać lub zakwestionować. Wskazują również, co musi ustalić orzekający w sprawie, aby powód lub prokurator mogli sprawę wygrać.


#3

Teraz zbierz fakty na poparcie każdego twierdzenia o faktach, aby uprawdopodobnić zasadność roszczenia. Jeśli reprezentujesz powoda, zidentyfikuj każdy dowód (np. zeznanie klienta, zeznanie strony trzeciej, przyznanie przez stronę przeciwną lub dokument), który możesz przedstawić w toku procesu, aby udowodnić każde twierdzenie o faktach. Jeśli reprezentujesz pozwanego lub oskarżonego, zidentyfikuj te twierdzenia o faktach, które przyznasz w swoich pismach procesowych, a następnie wskaż dowody kwestionujące każde z podważanych twierdzeń o faktach.



Aby zilustrować użycie ten modelu, załóżmy, że reprezentujesz poszkodowanego w wypadku drogowym, który przybył do Twojej kancelarii narzekając na zbyt niskie odszkodowanie otrzymane od ubezpieczyciela.


Oto fragmenty notatki ze spotkania z klientem z 20 czerwca 2015 r.:


W dniu 15 czerwca 2013 r. w Warszawie 25-letni Bartosz B. jechał pojazdem Peugeot o WU2028G. Kierująca samochodem osobowym Mazda WA930AX Irena C. nie zachowała należytej ostrożności i doprowadziła do zderzenia z pojazdem Bartosza B. Samochód Ireny C. posiadał polisę OC w Bing Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.

Na skutek zdarzenia Bartosz B. doznał obrażeń ciała. W związku z odczuwanymi bólami kręgosłupa w odcinku szyjnym, bólami i zawrotami głowy oraz bólem lewego kolana, w dniu 15 czerwca 2013 roku udał się do szpitala, gdzie przeszedł szereg badań i został opatrzony. Rozpoznano u niego wykręcenie odcinka szyjnego kręgosłupa oraz stłuczenie lewego kolana. Założono mu kołnierz ortopedyczny z zaleceniem jego noszenia przez okres 3 tygodni, a dodatkowo przepisano szereg leków i zalecono oszczędzający tryb życia i ograniczenie chodzenia.

Doznane urazy i trwające leczenie wiązały i wiążą się z dużym nasileniem i częstotliwością dolegliwości bólowych. Wypadek oraz obrażenia z nim związane są do dnia dzisiejszego źródłem traumatycznych wspomnień i negatywnych odczuć. Bartosz B. odczuwa lęk przed podróżowaniem samochodem a wszelkie wspomnienia wypadku są dla niego bardzo bolesne.

Na długi czas została poważnie ograniczona jego aktywność życiowa. Przed wypadkiem był osobą pełną życia, aktywną towarzysko. Po wypadku musiał zrezygnować z wielu przyjemności, takich jak wspólne wyjścia ze znajomymi, czy taniec. Nie mógł również uprawiać sportu, a przed wypadkiem bardzo często jeździł na rowerze.

Od 15 czerwca 2013 r. do 10 sierpnia 2013 r. Bartosz B. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł wtedy pracować.

Obecnie w dalszym ciągu odczuwa następstwa wypadku, któremu uległ. W dalszym ciągu miewa zawroty i bóle głowy oraz karku i musi zażywać leki przeciwbólowe.

Na skutek niedyspozycji stracił dotychczasową pracę. Jest zawodowym kierowcą, a zawroty głowy odczuwane po wypadku uniemożliwiają mu podjęcie pracy w zawodzie.

Bartosz B. domaga się zadośćuczynienia. Przyniósł na spotkanie dokumenty: notatkę policji i dokumentację medyczną.


Oto przepisy kodeksu cywilnego:


Art. 444. § 1 kc. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

Art. 445. § 1 kc. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.


Mając te wszystkie dane, możesz zorganizować fakty wokół elementów prawnych.

Zgodnie z naszym modelem, najpierw identyfikujemy elementy stanowiące ustawową podstawę powództwa. Pomocne jest również zidentyfikowanie źródła elementu (przepisu lub sygnatury orzeczenia). Czytając słowo po słowie, odkrywamy elementy wymienione w tabeli 1, dotyczące zadośćuczynienia.


Tabela 1: Źródła elementów prawnych


Liczba elementów zidentyfikowanych dla uprawdopodobnienia roszczenia nie jest stała. Na przykład w przypadku Bartosza B. prawnik może podzielić element 1 na dwa alternatywne podelementy - uszkodzenie ciała i wywołanie rozstroju zdrowia, a podelement drugi na rzeczywistą stratę i powiązane z nią pozbawienie przyszłej korzyści. Podobnie element 2 możesz podzielić na tyle podelementów, ile wskazano w orzeczeniu Sądu Najwyższego. Korzystając z tego modelu, określisz, jaki poziom precyzji jest niezbędny do zorganizowania faktów. Ważne jest jednak, abyś starał się jak najdokładniej zidentyfikować każde twierdzenie, która będzie wymagać dowodu podczas procesu sądowego i ograniczyć każdy element prawny do pojedynczego twierdzenia.


Następnie musisz podać ogólne elementy prawne jako twierdzenia o faktach mających zastosowanie konkretnie do sprawy Twojego klienta. Zrobimy to w tabeli 2.


Tabela 2: Elementy prawne => twierdzenia o faktach


Twierdzenia o faktach stanowią pomost pomiędzy ogólnymi elementami prawnymi wymaganymi w przypadku roszczenia o zadośćuczynienie, a dowodami, które należy przedstawić, jeśli sprawa zostanie wniesiona do sądu.


Teraz, gdy zidentyfikowaliśmy konkretne twierdzenia o faktach, które należy udowodnić, możemy zacząć organizować fakty. „Fakty” będą zawarte w notatkach z rozmów z klientem, zeznaniach świadków, notatkach policji, historii choroby lub w innych dokumentach lub oświadczeniach, na które natrafisz badając stan faktyczny.


Podobnie jak w przypadku elementów prawnych, dobrym pomysłem jest zidentyfikowanie źródeł faktów do późniejszej oceny ich wiarygodności.


Tabela 3: Twierdzenia o faktach => fakty


Oczywiście proces ten nie kończy się raz na zawsze po pierwszym wywiadzie z klientem. Prawnik musi być zaangażowany w ustalanie faktów w toku całej sprawy. Kiedy odkrywa nowe fakty, musi aktualizować tabele.


Ten model możesz wykorzystać nie tylko w postępowaniach sądowych, lecz również np. przy sporządzaniu testamentu, gdy będziesz musiał zbadać obowiązujące regulacje prawne i orzecznictwo, aby określić elementy prawne wymagane do ustanowienia konkretnych zapisów, uniknięcia niekorzystnych konsekwencji podatkowych oraz problemów technicznych. Proces będzie identyczny i pozwoli Ci uwzględnić zarówno wymogi prawne, jak i intencje twojego klienta.




Przeczytaj także:

Jak praktycznie rozwijać rozumowanie prawnicze korzystając z popkultury?

Jak prosto i dobrze zredagować pismo w 7 krokach

"Co się zdarzyło naprawdę", czyli o największym nieporozumieniu w badaniu faktów



Źródła:

Albert J. Moore et al., Trial Advocacy: Inferences, Arguments, and Techniques, West Academic Publishing; 1 edition (January 1, 1996), s. 10-22.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.