Szukaj

Czy kiedykolwiek miałeś problem z zadawaniem pytań?


Jednym z wyrazów skuteczności w prawie każdej sferze życia jest umiejętność zadawania właściwych pytań w najbardziej produktywny sposób. Dobre pytanie jest artystyczne. Drąży górę gruzu, aby dotrzeć do ukrytego skarbu. Skuteczny prawnik zawsze zadaje dobre pytania. Pytania kieruje do klientów, świadków (w sądzie i poza sądem), kolegów, przeciwników i pracowników administracji publicznej. Co możesz zrobić, aby zadawać pytania dobrze?



1# Pytaj o wszystkie ważne informacje


Dobre pytania dążą do spraw wartościowych: tych, które naprawdę muszą zostać poznane. Niektórzy mogą wypełnić godzinę pytaniami o marginalnym znaczeniu. Inni dowiedzą się wszystkiego w pięć minut.


2# Użyj słów, które najprawdopodobniej przyniosą Ci cenne informacje


Niektóre słowa pomagają znaleźć informacje i zachęcają do odpowiedzi, podczas gdy inne słowa mylą, zaciemniają obraz lub wywołują opór.


3# Pytaj we właściwym czasie i we właściwym kontekście


Czasem najpierw należy zadać inne pytania, zanim zada się to najważniejsze. Często osoba pytana musi najpierw zostać wprowadzona w odpowiedni nastrój. Tutaj czytaj o empatii.


4# Wiedz, kiedy zadawać pytania zawężające a kiedy pytania otwarte


  • Pytanie zawężające domaga się konkretnej informacji: "O której godzinie przyjechał Twój pociąg?”

  • Pytanie otwarte wymaga ogólnych informacji i często pozwala osobie, do której jest skierowane, aby samodzielnie zdecydowała, co chce podkreślić w odpowiedzi: "Jak minęła Ci podróż?"

Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś konkretnego, pytanie zawężające jest na to najszybszym sposobem. Jeśli nie jesteś pewien, co jest ważne, pytanie otwarte może dostarczyć Ci wielu informacji, które sobie następnie uporządkujesz.


5# Wiedz, kiedy zadawać pytania wiodące (sugerujące) a kiedy niewiodące


Pytanie wiodące wiedzie do odpowiedzi. Przy tym nie tylko sugeruje odpowiedź, lecz stwarza również presję, by udzielić na nie odpowiedzi.

  • "Właśnie wróciłeś z Zakopanego, prawda?" jest pytaniem wiodącym. Pytający będzie zaskoczony - a może nawet nieszczęśliwy - jeśli odpowiesz krótko "nie".

  • "Byłeś ostatnio w Zakopanem?" jest zawężającym pytaniem niewiodącym. Jest zawężające, ponieważ prosi o konkretne informacje. Nie jest pytaniem wiodącym, ponieważ sformułowanie sugeruje, że pytający byłby zadowolony zarówno z odpowiedzi twierdzącej jak i przeczącej, o ile będzie ona zgodna z prawdą.

  • "Opowiedz mi o wszystkich wycieczkach, które ostatnio odbyłeś" jest otwartym pytaniem niewiodącym. Jest otwarte, ponieważ pyta o podróżowanie jako takie, nie tylko do Zakopanego. Jest niewiodące, ponieważ sformułowanie sugeruje, że pytający byłby zadowolony z jakiejkolwiek prawdziwej odpowiedzi.



Pytania wiodące są użyteczne tylko w dwóch sytuacjach.


Po pierwsze, gdy myślisz, że znasz odpowiedź i używasz pytania tylko do poruszenia tematu, po to by móc wtedy zadać inne pytania i dowiedzieć się tego, czego jeszcze nie wiesz:

"Właśnie wróciłeś z Zakopanego, prawda?" [pytanie wiodące]

"Tak."

"Jak to jest odwiedzić Zakopane o tej porze roku?" [pytanie otwarte niewiodące]


Druga sytuacja polega na tym, że próbujesz coś podkreślić lub wydobyć przyznanie o faktach:

"Właśnie wróciłeś z Zakopanego, prawda?" [pytanie wiodące]

"Tak."

"I gdy byłeś w Zakopanem, badałeś możliwość uniknięcia płacenia podatków w Polsce poprzez utworzenie tam raju podatkowego, prawda?" [kolejne pytanie wiodące]


6# Bądź cierpliwy


Cierpliwość jest sztuką czekania. Niektórzy prawnicy nie umieją czekać. Jeśli natychmiast nie dostaną odpowiedzi na pytanie, natychmiast zadają kolejne. Osoba pytana może wciąż myśleć nad pierwszym pytaniem i borykać się z udzieleniem ciekawej i użytecznej odpowiedzi, gdy tymczasem drugie pytanie gwałtownie utnie ten proces. Z powodu swojej niecierpliwości, prawnik może nigdy już nie usłyszeć odpowiedzi na pytanie pierwsze.


Niech cisza Ci pomaga. Zadajesz pytanie i nic nie słyszysz w odpowiedzi. Właściwie to coś słyszysz. Odpowiada Ci cisza towarzysząca osobie pytanej w podejmowaniu decyzji, jakiej udzielić Ci odpowiedzi. Słuchaj tej ciszy i czekaj. Jeśli Ty nie lubisz ciszy, to może i osoba pytana jej nie lubi. I niechęć osoby pytanej do ciszy może ją skłonić do zalania Cię informacjami. Bądź cierpliwy.



7# Uważnie słuchaj odpowiedzi i wyznaczaj dokładne linie pytań


Zadajesz pytanie na temat A i uzyskujesz informacje, o które prosiłeś. Jeśli będziesz teraz naśladował ankieterów telewizyjnych, zignorujesz brakujące informacje i poprosisz o odpowiedź na niepowiązane pytanie na temat B. Ale jeśli jesteś dobrym prawnikiem, nie przejdziesz do tematu B bez zadania kolejnych pytań, niezbędnych do uzyskania wszystkich potrzebnych Ci informacji na temat A. Zastosuj lejek: zacznij od ogółu aby w końcu dojść do najmniejszych szczegółów.


Dowiedz się wszystkiego. Nie tylko wiele. Wszystkiego.



Źródło: S. Krieger, R. Neumann, Essential Lawyering Skills, Wolters Kluwer 2015.

©2018 by joannaosiejewicz.