©2018 by joannaosiejewicz. 

Szukaj

Co może być dowodem w sprawie cywilnej?


Istotną właściwością procesu cywilnego jest jego kontradyktoryjność (sporność), która polega na tym, że każda ze stron dostarcza sądowi argumentów na potwierdzenie prawdziwości jej żądań, a następnie sąd waży te argumenty i wydaje orzeczenie w sprawie.



Dokumenty


Dowody z dokumentów sa zgłaszane przez strony w pierwszych pismach procesowych, a w toku procesu – ustnie do protokołu lub wyjątkowo pisemnie - tylko wtedy, gdy wcześniejsze ich powołanie było niemożliwe lub gdy pojawiły się nowe okoliczności sprawy.

Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 KPC). Oznacza to, że istnieje domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego, a uznanie go za nieprawdziwy wymaga od strony przeprowadzenia przeciwdowodu na tę okoliczność. Natomiast dokument prywatny (np. oświadczenie woli lub wiedzy) sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi jedynie dowód na to, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 KPC).


Z zachowaniem szczególnych warunków możliwe jest przeprowadzenie dowodu ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu obejmującego czynność prawną. Dowód taki przeprowadza się między uczestnikami tej czynności tylko w przypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności (akt notarialny) i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za konieczne (art. 247 KPC).


Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego obowiązana jest udowodnić tę okoliczność (art. 253 KPC). W takim przypadku można powołać dowód z opinii biegłego, który przerowadzi badanie prawdziwości pisma w drodze porównania pisma na zakwestionowanym dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach niewątpliwie prawdziwych. Na potrzeby opinii sąd może wezwać na rozprawę osobę, od której pismo pochodzi, w celu napisania podyktowanych jej wyrazów (art. 254 § 11KPC).



Świadkowie


Strony wskazując dowody na poparcie swoich twierdzeń mogą wnioskować o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka lub świadków. Sąd może dopuścić taki dowód, lecz nie jest związany wnioskiem o jego dopuszczenie. Strona powołująca się na dowód ze świadków jest zobowiązana dokładnie oznaczyć fakty, które mają być zeznaniami poszczególnych świadków stwierdzone, i wskazać świadków, tak by wezwanie ich do sądu było możliwe (art. 258 KPC).


W praktyce wniosek taki formułowany jest następująco:

Wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Jana Kowalskiego (wezwanie na adres: ul. Nowy Świat 100, 97-200 Warszawa) na okoliczność niezachowania przez poszkodowanego ostrożności przy wykonywaniu manewrów przy lokomotywie, wyjścia przez poszkodowanego z kabiny lokomotywy w czasie jazdy, jak również niezastosowania się przez poszkodowanego do zaleceń lekarskich dotyczących obowiązku pracy w okularach”.



Opinia biegłego sądowego


Biegły sądowy to osoba powoływana w postępowaniu sądowym w celu sporządzenia fachowej opinii o okolicznościach mających znaczenie dla wyniku sprawy sądowej, a których wyjaśnienie wymaga specjalistycznej wiedzy. Biegłym sądowym może być osoba figurująca na liście biegłych prowadzonej przez prezesów sądów okręgowych (tzw. biegły z listy), a także inna osoba uznana za eksperta w danej dziedzinie nauki (tzw. biegły ad hoc), a ponadto instytucja naukowa lub specjalistyczna (tzw. biegły instytucjonalny).


Za sporządzenie opinii biegły uzyskuje wynagrodzenie uzależnione od liczby godzin poświęconych na sporządzenie opinii. Koszty wynagrodzenia biegłego ponoszą strony. Opinia sporządzana jest na wezwanie sądu, po uwględnieniu wniosku strony (art. 278 § 1 KPC). Co do zasady opinia sporządzana jest w formie pismnej, choćprawo daje sądowi możliwośc oznaczenia, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie (art. 278 § 1 KPC). Opinia pisemna jest doręczana stronom, które mają w takim przypadku możliwość wypowiedzenia się czy ją kwestionują oraz zadania biegłemu pytań.


W przypadku gdy opinia pozostawia nierozstrzygnięte kwestie, lub gdy strony ją kwestionują, sąd zwraca się do biegłego o wydanie opinii uzupełniającej. Opinia uzupełniająca sporządzana jest zazwyczaj na piśmie. Sąd może jednak zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie (art. 286 KPC). Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, za nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia lub opinii albo za nieusprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii sąd skaże biegłego na grzywnę (art. 287 KPC).



Przesłuchanie stron


Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd może dopuścić dowód z przesłuchania stron (art. 299 KPC). Za osobę prawną sąd przesłuchuje osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do jej reprezentowania. Organy te wskazane sa w statucie tego podmiotu, a ujawione w Krajowym Rejestrze Sądowym. W przypadku gdy stroną procesu jest Skarb Państwa, sąd może przesłuchać osoby powołane do reprezentowania państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (art. 300 § 1 KPC). Jeżeli strona została uprzednio przesłuchana informacyjnie, sąd zada jej pytanie, czy podtrzymuje ona złożone uprzednio zeznania i ewentualnie zada dalsze pytania. Na tym etapie postępowania także druga strona (pełnomocnicy stron) mają prawo zadawania pytań.


Przeczytaj także:

Jak wygląda pierwsza rozprawa sądowa w procesie cywilnym?

Jak rozpoczyna się proces cywilny i co to jest pozew?



Źródła:

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296.

Joanna Osiejewicz (2017), Komunikacja w procesie cywilnym w ujęciu formalnoprawnym, W: J. Alnajjar (red.), Komunikacja w organizacjach. Teoria i praktyka, Saarbrücken : Wydawnictwo Bezkresy Wiedzy, s. 249 -272.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. 2001 nr 98 poz. 1070.